11 tips om mediawijsheid op school te implementeren

De voornaamste taak van het onderwijs is om jongeren voor te bereiden op hun plaats in de samenleving. SLO en Kennisnet presenteerden onlangs een nieuw model van 21e eeuwse vaardigheden. Dit model omschrijft 11 vaardigheden die leerlingen in hun latere leven nodig hebben en die ze zich nu in het onderwijs eigen moeten gaan maken. Een van deze vaardigheden is mediawijsheid. Maar hoe bevorder en borg je mediawijsheid nu op een goede manier in je onderwijs?

Bron: kennisclip @donzuiderman

Schoolvisie en implementatie

Voor je begint met implementatie van mediawijsheid is het als schoolorganisatie belangrijk om vooraf je visie en strategie op de toekomstbestendige onderwijsorganisatie op heldere wijze te definiëren.  Wat is de visie van school op het huidige onderwijs en de toekomstige veranderingen?  En wat betekent deze visie vervolgens  voor de wijze van aanbieden van de 21e eeuwse vaardigheden, en dus ook mediawijsheid? Als schoolorganisatie kun je mediawijsheid op verschillende manieren aanbieden:

  1. als apart vak
  2. integreren binnen het curriculum
  3. een combinatie van a) en b)
Apart of geïntegreerd in de les?

Er is nog geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar dat aangeeft dat a) of b) beter zou werken.  Patrick Koning, senior leraar/trainer/ontwikkelaar bij het Koning Willem I College en schrijver van het boek #Mediawijsheid in de klas, heeft in een van zijn blogs een zeer scherp pleidooi geschetst voor de gecombineerde aanpak. Mediawijsheid als apart vak aanbieden heeft als voordeel dat het kan worden gegeven door een echte expert: de docent Mediawijsheid. Bovendien zal, wanneer mediawijsheid als apart vak op het rooster wordt geplaatst, het niet ondersneeuwen. Het integreren van mediawijsheid in andere vakken, heeft als voordeel dat het een breed draagvlak heeft, in alle vakken terugkomt, en er zo voldoende context is waardoor je optimaal kunt leren. Nadeel zou kunnen zijn, dat het op deze manier geïntegreerd aanbieden van mediawijsheid ondergeschikt wordt aan het vak dat de betreffende docent geeft.

Mediawijsheid als doel en als middel

Patrick geeft aan dat een combinatie van beide sterk kan werken. Hij stelt dat voor mediawijsheid als doel een apart vak Mediawijsheid op het rooster dient te komen. In dit vak, gegeven door een docent Mediawijsheid, wordt expliciet aandacht gegeven aan mediawijsheid. Ontwikkeling van mediawijsheid vindt hierbij plaats in de persoonlijke en maatschappelijke context. Daarnaast is het belangrijk om mediawijsheid als middel aan te bieden, wat inhoudt dat het door mediawijze docenten wordt geïntegreerd in de vak- of beroepscontext. Ik denk persoonlijk dat het op deze gecombineerde manier aanbieden van mediawijsheid de beste manier is om mediawijsheid op een kwalitatief goede manier in je onderwijs te kunnen borgen. Maar hoe doe je dat?

11 voorbeelden van lessen en leerlijnen
  1. Er is inmiddels een hoop materiaal ontwikkeld op het gebied van mediawijsheid.  Je hoeft zeker niet het wiel opnieuw uit te vinden.  Hieronder een aantal voorbeelden van medialessen, leerlijnen en overzichten die je kunnen helpen bij een adequate implementatie van mediawijsheid binnen je schoolorganisatie.
  2. Op Mediawijsheid.nl vind je een overzichtspagina van doorlopende leerlijnen en lesmateriaal op het gebied van mediawijsheid. Je kunt hier ook zoeken op thema’s als cyberpesten, programmeren en informatievaardigheden.  Het overzicht biedt zowel informatie voor po als vo.
  3. Het visiespel Slim met media biedt schoolteams de mogelijkheid om op informele, maar wel gestructureerde wijze, samen een visie te vormen op mediawijsheid. Het spel is een verkenningstocht langs de vier kerncompetenties van mediawijsheid: begrip, gebruik, communicatie en strategie. De opbrengst van het spel is een mediaplan waarbij duidelijk wordt waar de school staat, waar zij heen wil en wat daar voor nodig is. Dit spel heeft de aanmoedigingsprijs 2015 van Mediawijzer.net gewonnen.
  4. Mediabegrip is een online lesmethode voor mediawijsheid. Elke twee weken ontvang je twee nieuwe lessen. Gebaseerd op de actualiteit en gericht op media. De leerkracht kan er direct mee aan de slag, zonder voorbereiding. De methode is geschikt voor de bovenbouw van po en klas 1 en 2 van vo.
  5. Op Ontdekmedia.nl vind je mediatools, die je direct kunt toepassen in de lessen die je al geeft. Je vindt hier voor elk vak en voor elke groep concrete alternatieven voor opdrachten.  Je kunt zoeken naar lessen op methoden, werkvormen, mediatools, mediacompetenties. Geschikt voor po en vo.
  6. De Cinekid MediaRoute is een doorgaande leerlijn waarbij leerlingen van het po structureel in aanraking komen met creatieve media-educatie. De activiteiten volgen elkaar jaarlijks stapsgewijs op, waarmee de doorgaande ontwikkeling van kennis en vaardigheden van de leerlingen is gewaarborgd. De MediaRoute kent drie varianten zodat de school zelf de intensiteit van de doorlopende leerlijn kan bepalen.
  7. Mediaspoor bestaat uit 5 lespakketten voor het po. Deze doorlopende leerlijn media-educatie van Plein C, maakt leerlingen bewust van de verschillende media en leert ze deze kritisch te gebruiken. Uitgangspunt is dat elke vorm van communicatie draait om het vertellen van een verhaal. Met onder meer gratis lespakketten, docentenhandleidingen en digibordlessen.
  8. Keuzedeel mediawijsheid in het mbo richt zich op het mediawijzer maken van beginnende beroepsbeoefenaars. In het keuzedeel ligt de focus op begrip van de mate waarin de samenleving is gemedialiseerd, wat dit inhoudt voor de beroepsbeoefenaar en welke actieve rol deze hierin heeft. Er wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van attitude ten aanzien van media en de rol van media in onze maatschappij. De module mediawijsheid is geschikt voor vo en mbo en wordt tevens aangeboden als module binnen het keuzedeel Digitale basisvaardigheden Basis en Gevorderd.
  9. Cultuurreporters! van De Frisse Bik is een tweejarige doorlopende leerlijn voor de onderbouw van het vmbo. Leerlingen maken zelf een documentaire over een onderwerp dat hen raakt en leren zo kritisch te kijken naar media, film, interviewen en monteren. In de leerlijn worden de kerndoelen van Kunst & Cultuur, Nederlands en Mens & Maatschappij verenigd en worden de vaardigheden van de 21e eeuw, waaronder mediawijsheid, aangeleerd. b.: Deze leerlijn heeft de IPON Award 2016 gewonnen.
  10. Op het platform mbomediawijs.nl, vomediawijs.nl en vmbomediawijs.nl  vind je mediawijsheid lessen die zijn ontwikkeld aan de hand van het competentiemodel van mediawijzer.net. Door te ontdekken waar de studenten staan wat betreft mediawijsheid, kun je  kijken welke lessen je kunt aanbieden. Ook staan op deze site stagelessen, instructies over tools en interventies om de doorstroom te verbeteren. Dit platform is ontwikkeld door Het Practoraat Sociale Media.
  11. De doorlopende lijn mediawijsheid is een praktische aanpak voor leerkrachten en mediacoaches. Geschikt voor kinderen van 0 –18 Deze leerlijn is ontwikkeld door Cubiss.
  12. Mediawijsheid , een vak apart De Thorbecke Scholengemeenschap in Zwolle heeft samen met een aantal partners een curriculum Mediawijsheid ontwikkeld voor de leerjaren 1 tot en met 3 van het voortgezet onderwijs. Naast dit lesmateriaal is er een overzicht van eindtermen voor Mediawijsheid in het vo beschikbaar alsmede een plan van aanpak voor de invoering van het vak Mediawijsheid binnen de school.

Uiteraard is dit overzicht niet volledig. Heb je zelf tips over interessant lesmateriaal, leerlijnen of overzichten op het gebied van mediawijsheid? Plaats ze hieronder in een reactie. Heb je hulp nodig bij de implementatie van 21e eeuwse vaardigheden en/of mediawijsheid op jouw school? Neem dan contact op met ons. We helpen je graag op weg!


◀ Terug naar thema overzicht