5 kansen en uitdagingen met digitaal onderwijs voor scholen

De coronacrisis brengt de digitalisering van het onderwijs in een stroomversnelling. Scholen worden gedwongen om fysieke lessen te combineren met lesgeven op afstand. Dit 'hybride onderwijs' biedt naast kansen ook de nodige uitdagingen met zich mee. Wat betekent digitalisering voor het lerarentekort? Ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor persoonlijk lesgeven? En hoe gaan docenten die minder 'ICT-vaardig" zijn om met deze verandering? In deze blogpost ontdek je vijf kansen en vijf uitdagingen voor digitaal onderwijs in coronatijd.

We beginnen positief: dit zijn de vijf kansen voor digitaal onderwijs in coronatijd. 

 

1. Lerarentekort wordt aangepakt

De versnelde implementatie van digitale lesmaterialen – en dus hybride onderwijs – door scholen draagt bij aan het terugdringen van het lerarentekort. Met behulp van applicaties als Microsoft Teams kan een docent grote groepen studenten tegelijk bereiken in één digitale les. Daarnaast kan kostbare tijd worden bespaard doordat de lessen automatisch opgenomen en bijvoorbeeld gepubliceerd worden in Teams. Voor scholen die kampen met zo'n tekort kan zo de administratieve belasting voor docenten aanzienlijk worden verminderd. 

 

2. Ziek thuis? Gewoon naar school. 

Kwetsbare scholieren die in een risicogroep vallen (of bijvoorbeeld familie hebben voor wie dit geldt) kunnen veilig op hun kamer nog steeds actuele lessen volgen online. Ook leerlingen die symptomen als een hoestje of lichte verkoudheid hebben hoeven zo bij verplicht thuisblijven geen studievertraging op te lopen. Zij kunnen gewoon hun lessen digitaal volgen en samenzijn met hun klas via Teams. 

 

3. Docent kan lesgeven op afstand

In de huidige situatie kan het voorkomen dat je als docent niet fysiek in het klaslokaal aanwezig kunt zijn. Met de inzet van applicaties als Teams, OneNote of Forms kun je op afstand jouw digitale lessen voorbereiden én doceren. Lesuitval en onderwijsachterstand voor bepaalde vakken kan zo worden voorkomen.

 

4. Persoonlijk leren is de toekomst

Les op afstand brengt ook voordelen met zich mee wanneer het gaat om persoonlijk leren. We noemen bijvoorbeeld de tool Breakout Rooms die recent door onze partner Microsoft is geïntroduceerd. Hiermee verdeel je als docent de klas in kleinere (werk)groepen zodat de samenwerking en persoonlijk contact tussen studenten wordt bevorderd. Ook blijkt uit de ervaringen van leerlingen dat zij meer één op één contact ervaren met hun docent bij digitaal onderwijs. Er is meer ruimte voor persoonlijke aandacht, wat anders in een fysiek klaslokaal moeilijker kan zijn voor bepaalde leerlingen. 

 

5. Klaar voor de arbeidsmarkt met digitale vaardigheden

Mede door de coronacrisis komen leerlingen in aanraking met nieuwe technologie en digitale applicaties als nooit tevoren. Doordat een deel van het schoolwerk zich online afspeelt- denk aan presenteren, aantekeningen maken, werkgroepen en zelfs toetsen/examens- worden deze "21e eeuwse vaardigheden" door jongeren nog sneller aangeleerd. De digitale geletterdheid geeft leerlingen een belangrijke voorsprong wanneer zij zich orientiëren op de volgende stap: het aanmelden voor beroeps- of hoger onderwijs of bijvoorbeeld een professionele carrière in de toekomst. 

 

Niet alle ontwikkelingen omtrent hybride onderwijs zijn echter positief. Hieronder beschrijven we vijf uitdagingen die de digitalisering met zich meebrengt: 

1. Meekrijgen van minder 'ICT-vaardige' docent

Alhoewel digitalisering in onderwijs al jaren aan de gang is, is de overgang naar deze nieuwe manier van werken voor veel docenten nogal abrupt tot stand gekomen. Docenten die minder ICT vaardig zijn ervaren de nodige uitdagingen, verwarring en complicaties in het digitaal (samen)werken en geven van online lessen. Zij staan voor de taak om zelf online lesmateriaal op te stellen of video-calls te organiseren via digitale platformen als Teams terwijl hun kennis hiervan beperkt is. Het is daarom belangrijk om als school te investeren in de juiste begeleiding van deze groep docenten. Zo kunnen slecht voorbereide lessen en een gebrek aan lesstof voor studenten worden voorkomen. 

 

2. Online onderwijs: geen synoniem voor zelfstudie 

Wanneer een deel van het onderwijs online plaatsvindt bestaat het risico dat er (te)veel zelfredzaamheid gevraagd wordt van leerlingen. Er zijn voorbeelden bekend van studenten die gebrekkige begeleiding krijgen, te maken krijgen met omslachtige Powerpoints of te weinig ondersteuning vanuit de docent. Oftewel: niet alle lessen binnen de school worden soms met evenveel toewijding omgezet naar de digitale variant. Aan docenten en onderwijsmedewerkers de taak om studenten te blijven voorzien van begeleiding en uitleg van lesstof, juist wanneer het onderwijs op afstand plaatsvindt. 

 

 

3. Kwetsbare leerling loopt achter

Niet elke scholier heeft dezelfde toegang tot lesmaterialen. Om volledig aan het digitale onderwijsproces te kunnen deelnemen heeft een leerling een computer of laptop nodig die bepaalde leerplatformen, video’s, documenten, internetverbindingen, camera- en audiogebruik kan ondersteunen. Leerlingen uit kwetsbare gezinnen voorzien van de juiste hardware kan een flinke uitdaging zijn voor scholen die aan de beginfase staan van digitaal lesgeven op afstand. Het komt dan ook goed uit dat de overheid ruim 2.5 miljoen euro investeert om deze groep leerlingen te ondersteunen. 

 

4. Zelfstandigheid is soms moeilijk voor leerlingen

In de nieuwe onderwijssituatie is niet iedere leerling of docent fysiek aanwezig in het klaslokaal. Het is een uitdaging voor schoolmedewerkers om de online lesomgeving actueel te houden en onderwijsachterstand bij leerlingen te voorkomen. Daarnaast blijkt uit ervaringen van scholen dat niet iedere leerlingen goed kan omgaan met de vrijheid die hoort bij online lesgeven of even vaardig is in het werken met digitaal lesmateriaal. Er wordt veel zelfredzaamheid verwacht van leerlingen terwijl niet iedereen daar klaar voor is. 

 

5. Leerling mist persoonlijk contact

Het is een paradox: online onderwijs is enerzijds in verrijking in het contact tussen student en docent en anderzijds staat het persoonlijk contact onder druk. Uit onderzoek blijkt dat het voor sommige leerlingen minder natuurlijk en intuitief overkomt om contact te zoeken met een docent te midden van een online les. In een fysiek klaslokaal ervaart deze groep dit als makkelijker. Sommige leerlingen hebben dit informele contact nodig om verder te komen en hebben moeite om dit online te regelen. Niet voor niets constateert CNV Onderwijs dat persoonlijke begeleiding en face-to-face contact essentieel zijn voor goed onderwijs.

 

Wil je meer weten over de ontwikkelingen van digitaal onderwijs in het coronatijdperk? Ben je benieuwd naar de mogelijkheden voor digitaal onderwijs binnen jouw school en verhalen van scholen uit de praktijk? Bezoek dan de pagina Op weg naar de Moderne onderwijsomgeving en laat je inspireren. 

 

Cover: Persgroep

 

 


◀ Terug naar thema overzicht