Doordacht digitaal: onderwijs dreigt aansluiting ict te missen

De Onderwijsraad heeft op dinsdag 9 mei een advies gepubliceerd rondom de impact van digitalisering en technologie op het onderwijs. De Onderwijsraad pleit in dit advies voor doordachte digitalisering, zodat het onderwijs optimaal profiteert van de mogelijkheden die digitalisering biedt. Ze komen tot drie aanbevelingen voor de sector en overheid.

1. De basis op orde

De eerste aanbeveling van de Onderwijsraad gaat over de randvoorwaarden die nodig zijn om de mogelijkheden van technologie te kunnen benutten. Daarbij gaat het niet alleen om de infrastructuur die de scholen zelf op orde moeten hebben, zoals wifi, moderne hardware en snel internet, maar ook om de rol van uitgeverijen en ontwikkelaars. Vaak komen deze met eigen ecosystemen waarbinnen hun lesmateriaal of toepassingen werken. Voor een school is het daardoor lastig om systemen of resultaten ‘met elkaar te laten praten’. Administratieve lasten worden als gevolg van digitalisering hierdoor soms alleen maar groter. De raad pleit voor een samenwerkingsverband van overheid, onderwijs, uitgeverijen, technologische bedrijven en ouders, waarin aanbesteding en vormgeving van deze technische aspecten kan worden opgepakt.

Naast dit samenwerkingsverband noemt de Onderwijsraad ook privacy en security als zaken die in de basis goed geregeld zouden moeten zijn. Idealiter beschikken de onderwijsinstellingen dan ook over een security officer die over ingewikkelde thema’s als cybersecurity en privacy kan adviseren.

2. Vergroten van eigenaarschap

In het advies constateert de Onderwijsraad dat leraren en andere betrokkenen aan de vraagkant van de markt te weinig betrokken worden bij het vormgeven van innovatieve toepassingen. Hoewel dit de verantwoordelijk is van het veld zelf, is de Onderwijsraad van mening dat dit nu nog te weinig ondersteund wordt. Landelijke projecten zoals de Versnellingsvragen van de PO-Raad dragen hier wel aan bij, maar zijn blijkbaar nog niet voldoende. Het advies van de Onderwijsraad is dan ook dat de overheid dit sterker zou moeten stimuleren.

Naast het versterken van de betrokkenheid van het onderwijs bij het ontwikkelen van toepassingen vraagt de Raad ook aandacht voor het versterken van de professionalisering van leraren. Het is nog te vaak zo dat innovatieve toepassingen zoals open leermiddelen door slechts enkele voorlopers wordt ingezet. Professionalisering van het hele team zou ondersteund moeten worden door een ict-coördinator of e-coach. Deze zou moeten helpen bij de integratie van technologie en didactische of pedagogische aspecten.

3. Visie op de inzet van ict

De laatste aanbeveling van de Onderwijsraad gaat over het belang van een doordachte visie op de relatie tussen onderwijs en ict. Om input voor deze doordachte visie op te doen adviseert de Raad om kleinschalige pilots uit te voeren. Door digitale toepassingen op deze manier te verkennen krijgen onderwijsinstellingen een beter beeld van de impact en eventuele voor- en nadelen van een technologie.

Waar moet je beginnen?

Wellicht komen deze aanbevelingen je bekend voor? Ze passen namelijk perfect in het plaatje van het Vier in Balans-model van Kennisnet. Het advies om aandacht te hebben voor visie, infrastructuur, digitale leermiddelen en deskundigheid van leraren is dus niet bepaald nieuw. Hieruit blijkt dat het onderwijs nog altijd moeite heeft om het ‘ideaal’ van het Vier in Balans-model te realiseren. De Onderwijsraad schrijft in het advies wel duidelijk dat de sector bredere ondersteuning nodig heeft om hier naartoe te werken.

De afsluiting van het adviesrapport is wel opvallend; hierin waarschuwt de Onderwijsraad nadrukkelijk voor alle nadelige cognitieve, fysieke en mentale gevolgen van een overdaad aan ict-gebruik. Ik vraag me af op welke scholen er zoveel gebruik gemaakt wordt van ict dat deze nadelige gevolgen daadwerkelijk een rol spelen? Is dat iets waar scholen zich nu druk om zouden moeten maken? Of moeten er vooral stappen worden  gezet om de basis op orde te krijgen voor alle genoemde aanbevelingen van de Onderwijsraad?

Maar waar moet je dan beginnen? Om hier een goed beeld van te krijgen biedt Lab to Learn de EduCheck. Hiermee wordt technologie in samenhang met ict onderzocht binnen de school bij zowel de directie, leraren als de leerlingen. Er is een versie voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het mbo met ieder specifieke onderwerpen.

Het gehele advies van de Onderwijsraad is hier te lezen.

Foto: MichelvanAst.nl / © ICT op School

Hallo ik ben Erik Woning. Heb je vragen over dit artikel? Neem dan contact met mij op.

Foto medewerker

Erik Woning

Consultant Innovatie