Visuele Geletterdheid: de ontbrekende 21st Century Skill?

Pak even een blaadje en een pen of potlood. Zet je pen op het papier en maak een paar willekeurige krabbels. Probeer nu van je krabbels een vogeltje te maken door er een snaveltje, oogjes, pootjes en een staart bij te tekenen.

Gelukt? Vast wel!

Vogels

Deze simpele oefening laat zien hoe ontzettend goed onze hersenen zijn in het herkennen van beelden. Of je tekening nu lijkt op een vogel of niet: je hersenen vullen zelf de rest wel in en maken er een vogeltje van. Visuele informatie herkennen we veel sneller dan tekst. We slaan het hierdoor ook makkelijker op en onthouden het tot zes keer langer. We noemen dit het picture superiority effect.

Maar ik kan helemaal niet tekenen!

Volwassenen durven vaak niet te tekenen. Om de een of andere reden wordt naarmate we ouder tekenen steeds meer gezien als iets onzinnigs. Boeken met plaatjes zijn voor de minder slimme leerlingen, en zelf een tekening maken is kinderachtig. Maar niets is minder waar: tekenen helpt je om te leren! En het mooie is: je hoeft zelf helemaal niet goed te kunnen tekenen. Het gaat namelijk niet om het maken van een kunstwerk, maar om het visualiseren van datgene wat je denkt, hoort of ziet. Zet een paar simpele lijnen neer en je hersenen vullen de rest in.

Tijdens de workshop Get the Picture: hoe tekenen kan helpen leren? zijn we aan de slag gegaan met de basisprincipes van visuele geletterdheid. Leraren die van zichzelf vooraf zeiden dat ze niet konden tekenen hebben toch de stap gezet en zichzelf verrast met de resultaten. Door simpele tekeningen te combineren met tekst, pijlen en verbindingen te maken creëer je al snel een duidelijk overzicht van complexe materie.

Een van de deelnemers, Sjoerd Hagen van BS De Brakken heeft met zijn leerlingen het onderstaande schema gemaakt. “Dit keer heb ik de tekeningen gemaakt, maar de leerlingen gaan de volgende keer zelf aan de slag!”

Werkwoorden vervoegen: hoe zat het ook alweer? (foto: Sjoerd Hagen, BS De Brakken)

Tekenen in de les

Uit het onlangs verschenen rapport van de Onderwijsinspectie blijkt dat leerlingen nu schematischer en met minder detail tekenen dan 20 jaar geleden. Er wordt in het onderwijs het relatief gezien meeste aandacht gegeven aan de beeldende vakken als het gaat om kunstzinnige oriëntatie. Maar naast de kunstzinnige kant van tekenen zou er naar mijn idee meer aandacht moeten komen voor de positieve effecten van tekenen op leren. Het gaat veel meer om ‘visuele geletterdheid’. Noem het de nieuwe 21st Century Skill die past bij het onderdeel communiceren. Want hoewel we heel goed zijn in het herkennen en begrijpen ervan is het creëren van, en communiceren met, visuele informatie voor de meesten een stuk lastiger.

Bron: Rapport Peil.Kunstzinnige Oriëntatie 2015 – 2016

Als we leerlingen kunnen helpen om hun visuele geletterdheid te blijven ontwikkelen dan is dit een vaardigheid waar ze de rest van hun leven iets aan hebben. En in die zin vind ik het helemaal niet erg dat leerlingen nu schematischer en met minder detail tekenen: dat is juist de bedoeling!

Ben je zelf ook benieuwd hoe tekenen kan helpen leren? Ik kom graag een keer een workshop geven bij jou op school!

Hallo ik ben Erik Woning. Heb je vragen over dit artikel? Neem dan contact met mij op.

Foto medewerker

Erik Woning

Consultant Innovatie